Samanakrant

Moederdag ! Ik krijg net een tekstje van mijn zus, die na een hersenbloeding op haar 51ste, reeds een kwarteeuw ‘anders’ moet leven en nog steeds moedig blijft. Ja, ze is moe en soms zegt ze: “Ik ben het moe.” Dan denk ik aan alternatieve trappen van vergelijking voor haar: moe, moeder, moedigst. Ik lees haar tekst van Toon Hermans:

Ook in oorlogsgebieden houden mama’s van hun kinderen. De ‘World Press Photo’ van het jaar is een oma met haar gedode kleindochter in de armen. Wij blijven ons slecht voelen bij de schrijnende beelden op tv en we zijn machteloos. Vorig jaar werden op de moeder- en vaderdagbijeenkomst gedichten voorgedragen. Eén van die gedichten blijft door mijn hoofd dreunen wanneer het Journaal mij weer doet rillen. Toen wisten wij nog niet hoeveel dieper de woorden van de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish (1941-2008) ons dit jaar zouden raken.

Aan mijn moeder

Hoe sterk verlang ik naar het brood van mijn moeder,
ik verlang naar de koffie van mijn moeder,
de strelingen van mijn moeder.
En mijn kindertijd welt in mij op,
dag na dag.
Ik wil mijn leven waard zijn.
Als ik zou sterven
zou ik mij schamen voor de tranen van mijn moeder.
Maak van mij, indien ik ooit terugkom,
een sluier voor je wimpers.
Bedek mijn knoken met kruidig groen
dat door jouw voetstappen werd gezegend.
Bind ons samen
met een lok van je haar,
met een draadje dat uitrafelt uit de zoom van je jurk.
En ik zal misschien onsterfelijk zijn,
misschien een god,
indien ik de diepte van je hart kan raken.
Indien ik terugkom, zie mij als jouw haard,
het knetterend hout dat je vermoeide voeten sust,
zie mij als een waslijn waar je hand naar strekt
op het dak van het huis.
Ik kan mijn rug niet rechten zonder jouw zegening.
Ik ben oud geworden.
Geef me de weg van de sterren terug,
die van mijn kinderjaren,
zodat ik met de jonge trekvogels de terugweg kan delen,
terug naar jouw nest dat mij verwacht.

(Vertaling uit het Engels: Mies Vergaelen)

WAAROM ?

Een andere ramp in het Journaal … Ik werd toen weer op slag
zo moedeloos als het maar kan door alles wat ik zag.
Dat Nepalezen sterven door een aardbeving, dat schokt,
maar déze ruïne heeft de mens niet vechtend uitgelokt.
Elk nieuwsbericht hetzelfde beeld, een ingestort gebouw…
Een school ! een ziekenhuis ! Ik ril. Families zwaar in rouw.
Een aanval op een hulpkonvooi, een massa op de vlucht,
een moordraket en nóg en nóg, die bliksems in de lucht !…
Na Gaza nieuws uit andere hoek, een veel te lange strijd
in Oekraïne, het gevolg van trots, bedrog en nijd.
Oost-Congo heeft al zoveel jaar veel afschuw opgewekt.
Als oorlogswapen, schandelijk, de vrouw als een object…

Wij leerden over waarden, van de ouders, in de klas,
en ‘Nooit meer oorlog’ was een zin die ik als kind vaak las.
‘k Vroeg aan een vriend: “Voel jij je goed nu jij al 90 bent ?”
Hij toont zich optimistisch, sterk, maar … één feit dat niet went.
Hij ziet nog steeds, na 80 jaar, de blik van een soldaat,
die vóór zijn ogen werd geveld… één kogel … in zíjn straat !
Miljoenen kinderen zullen nu, bijna een eeuw nadien,
een veelvoud van dat beeld opslaan en steeds maar oorlog zien.

Straks is het Kerst, gaat iedereen weer over VREDE zingen.
Wat voelt dat kind in oorlogssfeer tussen de WREDE dingen ?

Mijn wens voor Kerstdag komt héél vroeg, ik richt die aan de Sint,
omdat ik vraag dat ieder kind toch HOOP in ’t schoentje vindt,
ook dat het nog wel schoentjes hééft, dat het niet wordt vergeten,
en dat het nog een wortel vindt om zélf te kunnen eten.
Voor Nieuwjaar zullen laffe leiders woorden wegen, wikken,
en hopen dat blauwvintonijn hun stem niet doet verstikken.
En wij ? Wij horen en wij zien. Wat kunnen wij veranderen ?
‘Gelukkig’ …, ’t blijft ver van ons bed, het is (nog) ‘bij de anderen’.
Een overgrootva troost zijn achterkleinkind en denkt weer:
WAAROM ? … WAAROM ? … WAAROM knalt iemand deze man nu neer ?

Mies Vergaelen

De ‘bloeimaand’ is er en wie ze in de tuin heeft staan, plukte meiklokjes om iemand een wens met een fijn geurtje te schenken. Het is een oude traditie, ooit overgewaaid uit Frankrijk. Onze (over)grootouders konden nog een wenskaartje schrijven ter gelegenheid van 1 mei om iemand geluk te wensen. Deze kaartjes zijn niet meer in de handel te vinden, nu kan men o.m. een Whatsapp-berichtje verzenden met een foto van de ‘muguetjes’ geplukt uit de grote Google-tuin. Die foto wordt door de ontvanger vluchtig bekeken en misschien krijgt men als antwoord een icoontje van een opgestoken duim of een gezichtje met twee hartjes in de ogen.

De meimaand roept bij mij herinneringen op aan vroeger. De zomerkledij die na Pasen uit de kast was gehaald, de meibedevaart naar Oostakker-Lourdes, onze Eerste en Plechtige Communie, het sobere schoolfeest, de liedjes die we zongen over de lente en over mei (zoals het liedje over alle vogels die een ei leggen en over de veldkapel waar ‘het wemelt van blonde kleinen’.) Nostalgie… hoe ouder we worden, hoe meer het ons overvalt. En hoe meer we beseffen dat wij het in onze kinderjaren in feite gemakkelijker hadden dan onze kleinkinderen nu. Bijna geen angstaanjagende mediaberichten, geen keuzestress, geen overdaadstress. De bedevaartsdag naar Oostakker was een uitstapje, bijna een reisje, dat eindigde met een limonade in de speeltuin in de buurt van de grot. De communiecadeautjes konden we op één hand tellen. De jaren stillekes ? Wat een schitterende herinneringen, misschien wel een ietsje bijgekleurd door de tijd. Sommige dingen die vroeger vanzelfsprekend waren, krijgen nu één speciale dag in het jaar. Een buitenspeeldag, zoals onlangs, en een complimentendag. Als het vanzelfsprekend is dat kinderen buiten spelen en dat wij mensen die ons helpen een compliment geven, moet zoiets dan een bijzondere dag krijgen ? Of zet dat a.u.b. alle dagen op de kalender ! Wanneer het heel normaal is dat we onze slaapkamer verluchten, moet er dan een slaapkamerverluchtingsdag komen ? Zou ik de enige zijn met deze bedenking ? (Denk niet dat het belachelijke woord te lang is om op de Druivelaar gedrukt te worden, er is een antibioticabewustwordingsdag en dat woord kan wél op het scheurblaadje. !) Uiteraard zijn de vele positieve initiatieven voor bijzondere dagen toe te juichen: dag van de zorg, van de verpleging, dag van de brandweer, van de poetshulp enz. Het is echt nodig dat aan bepaalde mensen meer ‘dankuwel’ wordt gezegd.

Het mooiste feest van de maand mei is wellicht moederdag. Over moeders bestaan heel veel gedichten. Maar dit gedicht van Victor Alexis de la Montagne (1854-1915 / tekst naar Jean Richepin) zegt alles.

Een oudt liedeken

Tsag eens een cnape stervensgeern
een valsche, wreede boose deern.

Sei totten cnape: “Hael mi terstont
din moeders herte vor minen hont.

Hi ging en sloech sin moeder doot
en vluchtte mettet herte root.

Mer twyl hi loopt, stuict oppen steen,
en valt, – dat erme hert meteen.

Al botsen op de harde baen,
vingh plots dat hert te spreken aen,

Al weenen vinghet te spreken aen,
“Och, jonghe, hebs di seer gedaen ?”

DE ZON IN DE PLAS

Het bestuur van Samana Flora wenst iedereen Zalig Kerstmis. Wij hopen dat de ‘vrede op aarde’ waarover wij zingen, ook realiteit mag worden. Geniet van de warmte en de gezelligheid in familiekring.
De meest gehoorde maar toch écht gemeende wens voor het nieuwe jaar is: een goede gezondheid. Dat is niet bij iedereen vanzelfsprekend. Dus voor velen voegen wij daaraan toe: veel moed en doorzettingsvermogen. Het ga jullie goed in 2023 ! Wij blijven verbonden.

Ieder jaar overvalt weemoed ons in de herfstperiode, vooral rond Allerheiligen. Het graf of een herdenkingsplek bezoeken van wie men mist en er bloemen brengen, is een mooi ritueel, het werkt troostend. Mijn moeder zei meermaals: “Wanneer je op een kerkhof de doden herdenkt, denk er meteen bij: wat zou ik nu kunnen doen voor de levenden?” Wanneer ik voor het graf van mijn ouders sta, komen die woorden weer in mijn gedachten.

Hoe moeilijk moet het zijn voor ouderen in een WZC die weinig en meestal niet de mogelijkheid hebben de graven van hun geliefden nog te bezoeken. Zij treuren, herdenken én vergeten bij foto’s op hun vensterbank. Niet iedereen heeft kinderen die hun tradities verderzetten en ’tijden veranderen’. Ik prijs mij gelukkig met attente kinderen en kleinkinderen, maar wanneer ik een familielid bezoek in een WZC valt het me zwaar te horen dat daar mensen zijn die amper bezoek ontvangen. En wanneer ik daar een oude moeder-grootmoeder-overgrootmoeder met de ogen dicht zie wegzinken in haar zetel, in die ene plaats waar haar verdere leven zich zal afspelen, denk ik aan poëzie. Dichters kunnen raken. Als Allerheiligen-Allerzielengedicht:

‘Moeder’ Karel Jonckheere.

Zo lang zij rustig leeft kunnen wij haar vergeten,
ze kost ons zorg noch geld, ze doet ons nimmer zeer;
tweemaal in ’t jaar, misschien, gaan wij nog bij haar eten
en lachen als ze zegt: Het is de laatste keer.
Maar één kort spoedbericht maakt ons opnieuw tot zonen,
wat ons gewichtig werd, valt plots en dwaas uiteen,
wij dachten in onze eeuw en in ons werk te wonen
tot wij beschaamd en leeg haar kleine huis betreên.
Ze heeft op ons gewacht. Tenzij ze is gestorven.
Daar ligt wie onze moeder was, het arm gezicht
waarin veel eenzaamheid berusting heeft gekorven
beschenen voor het laatst in reeds vervreemdend licht.
Dat wij voorgoed alleen zijn thans, dat alle bronnen
vervloeien in de tijd, bedroeft ons hart zo niet.
Maar dat onze overmoed zich nimmer heeft bezonnen
over haar eenzaamheid, dit wordt ons taaist verdriet.

De leerlingen van OV3 maken in de klas bij juf Natascha een vogelkastje. “Luister”, zegt zij duidelijk ,”je moet niet alleen kijken of het mooi is, maar je moet vooral denken: wie gaat er naartoe komen? Het is voor vogeltjes, dus het moet wat betreft materiaal en vorm aangepast zijn aan de vogeltjes.” De leerlingen doen hun best, ze maken met weinig en goedkoop materiaal gepaste kleine woningen voor de vogeltjes.
Vandaag luister ik naar het ochtendnieuws op de radio en ik kan mijn oren niet geloven. In mijn hoofd flitst spontaan een volkse kampioenenklinkende ‘ “t Is nie waar, hé !” Mijn Hollandse neef zou gezegd hebben: “Nou breekt mijn klomp !” maar ook dát klinkt nog veel te zacht. Wat slaat mij zo met verstomming? Het net gerestaureerde Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen heeft een probleem… strepen van donkere schoenen op de witte glanzende (duurzame !) vloer. Een reporter laat de directie aan het woord. En vooral dán gaan mijn oren tuiten: “Het is voor ons een leerproces.” Hoeveel jaar was het museum gesloten voor deze restauratie? Hoeveel miljoenen heeft het gekost? Zal ik op zoek gaan naar witte schoenen om binnenkort samen met de koningen het kind te gaan aanbidden in de Rubenszaal ?

Twee maand geleden ontmoette ik in Vlissingen een leuke knaap van 10 die graag met klompen naar school ging. Hij stapte vlot en fier op de Boulevard. Kom gerust eens naar Bokrijk, Bas, je zal er geen schade aanrichten.

Binnenkort zullen we met de leden van Samana samenzitten met kinderen van de lagere school, om gezelschapsspelletjes te spelen. Een spelletje ‘Mens, erger je niet’, daar ben ik aan toe. Volgende maand wil ik wel graag de vogelkastjes zien van de jongeren, waarvan in hun dossier staat dat ze verstandelijk minder presteren.

Eén ding weet ik zeker, de vogeltjes zullen tevreden zijn.

Na onze gezellige namiddag hielden we een ‘stemming’ over ‘het mooiste gedicht of tekst’. Hieronder de uitslag. Zoals beloofd ook de tekst van het winnende gedicht hieronder. Indien gewenst kun je het downloaden en afdrukken. Ook zijn uw reacties altijd welkom. Klik hiervoor op ‘Reacties’ bovenaan en schrijf uw mening…. Veel leesplezier !

Welk gedicht of tekst vond jij het
mooiste ?
Aantal stemmen:
2 ’t Eerste (G. Gezelle)
5 Mama (T. Hermans)
3 Aan mijn moeder (M. Darwish)
Moeder zijn… (Anne)
5 Moederken (G. Gezelle)
3 Dit is een brief… (Tjitske Jansen)
1 Sterke armen (Anoniem)
2 De akker (A. Van Wilderode)
6 In vaders grote zetel (G.T. Antheunis)
5 Vader en moeder (T. Hermans)